Vajinal Enfeksiyon Nedir?

Vajinal enfeksiyon, vajinanın doğal dengesinin bozulmasıyla birlikte kaşıntı, yanma, akıntı ve koku gibi şikayetlerin ortaya çıkabildiği bir durumdur. Vajinada normalde koruyucu bir flora bulunur ve bu denge; antibiyotik kullanımı, hormonal değişimler, bağışıklık durumu, cinsel temas, yanlış hijyen alışkanlıkları veya bazı sistemik hastalıklarla değişebilir. Her akıntı enfeksiyon anlamına gelmez; ancak akıntının rengi ve kokusu belirgin değiştiyse, kaşıntı ve yanma eşlik ediyorsa ya da şikayetler tekrarlıyorsa nedenin netleşmesi önem taşır. 

Vajinal Enfeksiyon Belirtileri Nelerdir?

Vajinal enfeksiyon belirtileri en sık akıntıdaki değişimle fark edilir. Akıntının miktarının artması, kıvamının farklılaşması, rahatsız edici bir koku oluşması veya rengin belirgin şekilde değişmesi enfeksiyon şüphesini artırabilir. Kaşıntı ve yanma da sık görülen şikayetlerdir. Bazı kadınlarda dış genital bölgede kızarıklık, hassasiyet ve ilişki sırasında rahatsızlık ortaya çıkabilir. İdrar yaparken yanma hissi de eşlik edebilir; bu her zaman idrar yolu enfeksiyonu değildir, vajinal tahriş de benzer his oluşturabilir. Belirtilerin tipi enfeksiyonun türüne göre değişebilir. Bazı enfeksiyonlarda kaşıntı çok belirginken, bazılarında koku ve akıntı yapısındaki değişim daha ön planda olur. Şikayetlerin adet dönemi öncesi artması, antibiyotik kullanımından sonra başlaması veya sık tekrarlaması da değerlendirmede yol göstericidir. Kötü kokulu akıntı, kasık ağrısı, ateş, dış bölgede yara benzeri lezyonlar veya ilişki sonrası kanama gibi ek bulgular varsa değerlendirmeyi geciktirmemek gerekir. 

Vajinal Enfeksiyon Neden Olur? 

Vajinal enfeksiyonların temelinde, vajinanın kendini koruyan doğal dengesinin bozulması yer alır. Vajina florası ve pH dengesi değiştiğinde bazı mikroorganizmalar daha kolay çoğalabilir ve kaşıntı, yanma, akıntı, koku gibi şikayetler ortaya çıkabilir. Kadın hastalıkları pratiğinde “tek bir neden” yerine çoğu zaman birden fazla tetikleyicinin bir arada olduğu görülür. Bu nedenle değerlendirmede yaş, gebelik durumu, kullanılan ilaçlar, doğum kontrol yöntemi, cinsel öykü, diyabet gibi ek hastalıklar ve hijyen alışkanlıkları birlikte ele alınır. Vajinal enfeksiyon nedenleri şu şekilde sıralanabilir: 

• Vajinanın koruyucu florasının bozulması ve pH dengesinin değişmesi Antibiyotik kullanımı sonrası koruyucu bakterilerin azalması Hamilelikte hormon değişimleri ve akıntı yapısının farklılaşması
• Emzirme döneminde östrojen etkisinin azalmasına bağlı hassasiyet ve dengenin değişmesi Menopoz ve perimenopoz döneminde östrojen azalmasıyla dokunun incelmesi ve kuruluk
• Doğum kontrol yöntemleri (özellikle bazı haplar ve hormonlu yöntemler) ile vajinal dengenin değişmesi
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve korunmasız cinsel temas
• Yeni partner, sık partner değişimi veya partnerde enfeksiyon varlığı
• Vajinal duş, parfümlü ürünler, sık sabunlu yıkama ve tahriş edici hijyen alışkanlıkları
• Nemin uzun süre bölgede kalması (terleme, uzun süre ıslak mayo ile kalma) ve buna bağlı tahriş Diyabet ve kan şekeri kontrolünün bozulması
• Bağışıklık sistemini etkileyen durumlar ve bağışıklığı baskılayan ilaçlar
• Vajinal fitil/kremlerin kontrolsüz kullanımı ve gereksiz “önleyici” uygulamalar
• Rahim içi araç (spiral, RİA) varlığında akıntı ve doku hassasiyetinin artması (her zaman enfeksiyon değildir, ayırıcı değerlendirme gerekir)
• Rahim ağzı iltihabı (servisit) ve rahim ağzı kaynaklı akıntı artışı
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu ile vajinal bölgede tahrişin artması ve şikayetlerin karışması

Vajinal Enfeksiyon Türleri Nelerdir?

Vajinal enfeksiyon türleri, etken mikroorganizmaya göre farklılaşır. Bazıları mantar kaynaklıdır, bazıları vajina florasının dengesinin bozulmasıyla ortaya çıkar, bazıları ise cinsel yolla bulaşabilir. Bu ayrım önemlidir çünkü her türde yaklaşım aynı değildir; aynı ilacı her şikayette kullanmak çoğu zaman sonuç vermez. Vajinal enfeksiyon türleri şu şekilde sıralanabilir:

Vajinal Mantar Enfeksiyonu

Mantar enfeksiyonu (candida), vajinal kaşıntının sık nedenlerindendir. Kaşıntı genellikle belirgindir ve dış bölgede kızarıklık, yanma, hassasiyet eşlik edebilir. Akıntı bazı kadınlarda peynirimsi kıvamda olabilir; bazılarında ise akıntı belirginleşmeden sadece kaşıntı baskın olabilir. Antibiyotik kullanımı sonrası, gebelikte veya kan şekeri kontrolü bozulduğunda daha kolay ortaya çıkabilir.

Tedavide doğru ilaç ve doğru süre önemlidir; rastgele kullanılan ilaçlar şikayeti kısa süre bastırıp tekrar ettirebilir.

Bakteriyel Vajinozis

Bakteriyel vajinozis, vajinanın doğal dengesinin değişmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Kaşıntı her zaman ön planda olmayabilir; daha çok akıntıda artış ve rahatsız edici koku dikkat çeker. Akıntı ince, gri-beyaz tonlarda tarif edilebilir. Bazı kadınlarda ilişki sonrası koku daha belirgin hissedilir. Tedavi planı, muayene ve gerekli görülürse testlerle netleştirilir; çünkü mantar ile karıştırılıp yanlış ilaç kullanılırsa şikayetler uzayabilir.

Trikomonas Enfeksiyonu

Trikomonas, cinsel yolla bulaşabilen bir enfeksiyondur. Akıntı artışı, kötü koku, yanma ve ilişki sırasında rahatsızlık görülebilir. Bazı kadınlarda köpüklü akıntı tarif edilebilir. Bu enfeksiyonda partnerin de değerlendirilmesi gerekebilir; bu karar hekim tarafından bulgulara göre planlanır. Tedavi sonrası kontrol ve şikayetlerin takibi önemlidir.

Servisit (Rahim Ağzı Enfeksiyonu)

Rahim ağzı enfeksiyonu, vajinal şikayetlere benzer yakınmalarla ortaya çıkabilir. Akıntı artışı, ilişki sırasında ağrı, ilişki sonrası lekelenme ve kasık bölgesinde rahatsızlık hissi görülebilir. Servisit bazı durumlarda cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarla ilişkili olabileceği için değerlendirme, yalnızca vajina ile sınırlı kalmaz. Muayenede rahim ağzı değerlendirilir ve gerekli görülürse testler planlanır.

Vajinal Enfeksiyon Nasıl Teşhis Edilir?

Jinekoloji muayenesinde vajina ve rahim ağzı değerlendirilir. Vajina duvarında kızarıklık, hassasiyet, akıntının görünümü ve rahim ağzında enfeksiyon düşündüren bulgular kontrol edilir. Gerekli görülürse akıntı örneği alınarak mikroskopik inceleme yapılabilir. Bu inceleme; mantar, bakteriyel dengesizlik veya trikomonas gibi durumları ayırt etmeye yardımcı olur. Bazı durumlarda vajinal pH ölçümü ve “koku testi” gibi basit değerlendirmeler de tanıyı destekleyebilir.

Şikayetler tekrarlıyorsa veya standart tedavilere rağmen geçmiyorsa kültür veya daha ayrıntılı testler planlanabilir. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon şüphesi varsa buna yönelik özel testler istenir.

Rahim ağzı enfeksiyonu (servisit) düşünülüyorsa rahim ağzından örnek alınarak değerlendirme yapılabilir. Gebelikte veya menopoz döneminde de yaklaşım değişebilir; hem tedavi seçimi hem de test planı buna göre düzenlenir.

Bakteriyel vajinoziste tedavi, farklı bir antibiyotik grubu ile planlanır. Bu durumda amaç, vajina florasının dengesini bozan durumu düzeltmek ve akıntı-koku şikayetini azaltmaktır. Bazı kadınlarda tedavi sonrası kısa sürede tekrar görülebilir; bu durumda tedavinin doğru süreyle tamamlanıp tamamlanmadığı, vajinal duş gibi dengeyi bozan alışkanlıklar ve eşlik eden riskler gözden geçirilir. Bazı hastalarda hekim, tekrarı azaltmak için ek bir izlem planı önerebilir.

Trikomonas gibi cinsel yolla bulaşabilen enfeksiyonlarda tedavi yaklaşımı daha farklıdır. Bu tür enfeksiyonlarda ağızdan tedavi seçenekleri gündeme gelir ve bazı durumlarda partnerin de eş zamanlı değerlendirilmesi ve tedavisi planlanır. Buradaki amaç, tedavi sonrası yeniden bulaş riskini azaltmaktır. Tedavi sonrası şikayetlerin sürmesi durumunda kontrol planı yapılabilir.

Vajinal Enfeksiyon Nedir Hakkında Sıkça Sorulan Sorular